Trong suốt phần lớn lịch sử hiện đại, công việc luôn gắn với một địa điểm cụ thể. Có nhà máy để sản xuất, có văn phòng để điều hành, có cửa hàng để bán hàng và có trường học để giảng dạy. Mỗi buổi sáng, con người rời khỏi nhà để đến nơi làm việc. Địa điểm gần như trở thành một phần trong định nghĩa của công việc.
Thế nhưng, Internet, điện toán đám mây và các công cụ cộng tác trực tuyến đã dần thay đổi điều đó. Một cuộc họp có thể diễn ra giữa những người ở nhiều múi giờ khác nhau. Một sản phẩm có thể được tạo ra bởi một nhóm chưa từng gặp mặt. Một khách hàng có thể đến từ một quốc gia mà chúng ta chưa từng đặt chân tới.
Công việc bắt đầu tách khỏi địa điểm. Điều quan trọng không còn là bạn đang ngồi ở đâu, mà là bạn đang tạo ra điều gì. Trong nhiều ngành nghề, giá trị được đo bằng kết quả, bằng tác động và bằng những vấn đề được giải quyết, thay vì bằng số giờ có mặt trong một tòa nhà.
Sự thay đổi ấy cũng làm mờ đi ranh giới giữa người làm thuê, người làm tự do, người sáng tạo, người khởi nghiệp hay người đóng góp cho các dự án mã nguồn mở. Một con người có thể vừa là nhân viên của một tổ chức, vừa tham gia một cộng đồng chuyên môn, vừa xây dựng dự án cá nhân vào buổi tối. Những vai trò ấy không còn loại trừ lẫn nhau.
Khi công việc không còn gắn với một nơi chốn cố định, danh tính nghề nghiệp cũng không thể chỉ gắn với tên của một công ty. Những gì một người tạo ra trải dài qua nhiều dự án, nhiều cộng đồng và nhiều mối quan hệ hợp tác. Giá trị không còn nằm trong một chiếc bàn làm việc, mà nằm trong những dấu ấn được để lại trên hành trình ấy.
Điều này mở ra nhiều cơ hội hơn bao giờ hết. Một người ở một thị trấn nhỏ vẫn có thể cộng tác với những tổ chức hàng đầu thế giới. Một sinh viên vẫn có thể đóng góp cho dự án quốc tế. Một nhà thiết kế có thể phục vụ khách hàng ở nhiều châu lục. Khoảng cách địa lý dần nhường chỗ cho chất lượng của giá trị được tạo ra.
Nhưng cùng với cơ hội là một thử thách mới. Khi công việc diễn ra ở khắp nơi, câu chuyện nghề nghiệp cũng bị phân mảnh hơn. Những dự án nằm trên nhiều nền tảng, những thành quả thuộc nhiều tổ chức và những đóng góp xuất hiện trong nhiều cộng đồng khác nhau. Việc kết nối tất cả thành một bức tranh thống nhất trở thành nhu cầu tự nhiên của thời đại.
Lịch sử của công việc dường như đã hoàn thành một vòng tròn. Từ chỗ giá trị được nhìn thấy trực tiếp trong một cộng đồng nhỏ, đến thời kỳ giấy tờ, Internet và AI, xã hội luôn đi tìm một cách tốt hơn để hiểu một con người. Có lẽ, chương tiếp theo sẽ không nói về một công nghệ mới, mà về một cách nhìn mới đối với giá trị của con người.
Suy ngẫm cuối chương
Công việc không còn được định nghĩa bởi nơi bạn xuất hiện mỗi sáng. Nó được định nghĩa bởi những giá trị bạn để lại, dù chúng được tạo ra ở bất kỳ đâu.
Dẫn sang chương cuối
Sau hàng nghìn năm thay đổi cách con người chứng minh giá trị của mình, lịch sử dường như đang dẫn đến một khái niệm mới: Work Identity – không phải để thay thế nghề nghiệp hay CV, mà để kết nối toàn bộ câu chuyện về những gì một con người đã tạo ra.