Preserve the Lineage — Một legacy mạnh cần biết nó đến từ đâu và đã thay đổi thế nào
Vì sao legacy cần provenance rõ: origin, attribution, versioning, decision context và những lần thay đổi quan trọng để meaning không bị mất theo thời gian.
Latest Version chưa phải toàn bộ Legacy
Phiên bản hiện tại cho biết trạng thái cuối. Lineage cho biết vì sao nó có hình dạng như hôm nay.
Bước 1 — Giữ Origin
Idea bắt đầu từ problem nào, context nào và constraint nào? Origin giúp người sau phân biệt core intention với implementation tạm thời.
Framework: Origin → Attribution → Versioning → Context → Lineage
Origin — idea bắt đầu ở đâu?
Attribution — ai tạo, ai đóng góp, ai thay đổi?
Versioning — các phiên bản khác nhau ở điểm nào?
Context — vì sao thay đổi đó hợp lý ở thời điểm đó?
Lineage — người sau có thể tái dựng quá trình tiến hóa không?
Bước 2 — Attribution tạo trust
Credit không chỉ là công bằng. Nó giúp người sau biết nguồn expertise, ownership và provenance của từng phần.
Bước 3 — Versioning phải giữ decision rationale
Changelog “đã sửa X” chưa đủ. Hãy giữ lý do: assumption nào sai, constraint nào mới và trade-off nào được chọn.
Bước 4 — Preserve forks, không chỉ main branch
Một nhánh từng bị bỏ có thể vẫn chứa insight hữu ích cho context khác. Không phải mọi fork đều là failure.
Bước 5 — Context prevents blind copying
Một principle đúng trong startup 10 người có thể không còn đúng nguyên vẹn trong enterprise 10.000 người. Lineage phải giữ context để tránh copy máy móc.
Bước 6 — Lineage cho phép critique tốt hơn
Khi biết idea đã thay đổi thế nào, người sau có thể critique có căn cứ thay vì coi phiên bản hiện tại là chân lý bất biến.
Một lineage record
Origin problem → First principle → Contributors → Major versions → Decision rationale → Forks → Current state → Open questions.
Kết luận
Đừng hỏi chỉ: “Phiên bản hiện tại là gì?”
Hãy hỏi: “Người đến sau có thể hiểu idea này đến từ đâu, ai đã góp phần, vì sao nó thay đổi và phần nào vẫn còn đang mở không?”
Origin → Attribution → Versioning → Context → Lineage.