Gửi tôi của ngày chưa biết mình sẽ trở thành ai

Đã từng có một phiên bản của chúng ta không biết chức danh nào nghe hay, nghề nào đang tăng trưởng, kỹ năng nào nên học để không bị bỏ lại. Phiên bản ấy chỉ biết một vài điều rất đơn giản: mình thích vẽ, thích tháo một món đồ ra để xem bên trong, thích viết, thích đứng trước lớp, thích giúp ai đó hiểu một điều khó.

Ngày ấy, tương lai chưa phải một bản kế hoạch. Nó là một khoảng trời mơ hồ nhưng rộng. Và có lẽ vì chưa biết quá nhiều về những điều “nên làm”, ta cũng chưa học cách nghi ngờ quá nhiều về những điều mình muốn thử.

Trước khi có một lộ trình nghề nghiệp, ta đã từng có sự tò mò.

Một đứa trẻ hiếm khi hỏi: nghề này có ổn định không, thu nhập bao nhiêu, thị trường còn tăng không. Nó hỏi: có thú vị không, mình có làm được không, mình có muốn thử không.

Điều đó không có nghĩa ta nên sống cả đời mà không quan tâm đến tiền bạc hay trách nhiệm. Nhưng nó nhắc rằng trước khi thế giới dạy ta tối ưu hóa lựa chọn, ta từng biết cách cảm nhận sự hấp dẫn của một điều chỉ vì bản thân điều đó làm mình sống động hơn.

Có những điều từng đáng làm chỉ vì chúng khiến ta muốn bắt đầu.

Từ từ, những câu hỏi khác xuất hiện: học ngành gì, công việc nào có tương lai, bao giờ ổn định, chức danh gì, thu nhập bao nhiêu, người khác đang đi đến đâu. Những câu hỏi ấy không sai. Chúng giúp ta sống thực tế hơn.

Nhưng nếu nghe chúng quá lâu, ta có thể quên rằng chúng chỉ là một phần của cuộc đời. Ta bắt đầu đo một con người bằng những thứ dễ giải thích với người khác, rồi vô thức bỏ qua những điều rất khó đưa lên một dòng hồ sơ: sự tò mò, lòng tử tế, khả năng chăm sóc, niềm vui khi làm tốt một điều nhỏ.

Một cuộc đời dễ giải thích với người khác chưa chắc đã là một cuộc đời dễ nhận ra là của mình.

Có thể hôm nay bạn mở máy tính và thấy công việc của mình quá quen. Bạn đi qua một thành phố đã quen, gặp những người đã quen, dùng những kỹ năng đã quen. Khi một điều lặp lại đủ lâu, bộ não biến nó thành bình thường.

Nhưng hãy thử nhìn bằng đôi mắt của mình nhiều năm trước. Có thể căn phòng này, chiếc máy này, công việc này, khả năng tự quyết này, những người bạn đang có, hay chỉ đơn giản là việc được sống một ngày theo lựa chọn của mình — từng là thứ rất xa.

Ta thích nghi với tiến bộ nhanh đến mức đôi khi chỉ nhìn thấy khoảng cách còn lại, mà quên mất khoảng cách đã đi qua.

Có những điều bạn đang chán hôm nay từng là điều một phiên bản khác của bạn rất mong được chạm tới.

Có những giấc mơ chúng ta không thực hiện. Có giấc mơ vì sợ nên bỏ. Có giấc mơ vì hoàn cảnh thay đổi. Và cũng có những giấc mơ đơn giản là không còn thuộc về con người mà ta đã trở thành.

Trưởng thành không nhất thiết là thực hiện toàn bộ lời hứa của một phiên bản nhỏ tuổi hơn. Ta không nợ quá khứ một cuộc đời đóng băng. Điều ta có thể làm là tôn trọng việc giấc mơ ấy đã từng có thật, đã từng dẫn mình đi một đoạn đường, rồi cho phép mình bước sang một hướng khác mà không gọi đó là phản bội.

Một giấc mơ có thể hoàn thành vai trò của nó ngay cả khi nó không trở thành hiện thực.

Khi còn nhỏ, ta thường tưởng tương lai là một danh từ: bác sĩ, kiến trúc sư, nhà sáng lập, nghệ sĩ, kỹ sư. Nhưng càng sống lâu, ta càng hiểu một đời người không nằm gọn trong danh từ nghề nghiệp.

Có lẽ một câu hỏi khác bền hơn là: mình muốn sống thế nào khi làm bất kỳ công việc nào? Mình muốn đối xử với người khác ra sao? Muốn giữ điều gì khi có nhiều hơn? Muốn trở thành kiểu người nào khi mọi kế hoạch không diễn ra như ý?

Nghề nghiệp có thể đổi. Danh xưng có thể đổi. Nhưng cách ta hiện diện trong cuộc đời mình thường nói nhiều hơn về việc ta đã trở thành ai.

Ta không chỉ trở thành một nghề nghiệp. Ta trở thành một cách sống.

Hãy tưởng tượng không phải bạn quay về quá khứ, mà phiên bản ấy được bước vào một ngày của bạn hôm nay. Đừng vội chỉ cho họ những thành tích lớn nhất. Hãy để họ nhìn căn phòng, lịch làm việc, những người bạn gọi tên, những điều bạn biết làm, những lựa chọn bạn có.

Họ sẽ bất ngờ về điều gì? Điều gì họ từng nghĩ là không thể mà với bạn giờ chỉ là thứ diễn ra vào một ngày thứ Ba? Họ sẽ tự hào điều gì? Và có lẽ họ cũng sẽ hỏi một câu khiến bạn khó trả lời: tại sao bây giờ bạn lại coi nhẹ một vài điều mà ngày trước chúng ta từng mong đến vậy?

Bài tập tưởng tượng này không nhằm ép ta phải biết ơn mọi thứ. Nó chỉ trả lại một góc nhìn đã bị sự quen thuộc lấy mất.

Đôi khi ta cần đôi mắt của chính mình ngày trước để nhìn lại cuộc đời hiện tại.

Tôi không viết cho bạn để khoe rằng chúng ta đã trở thành một người đặc biệt. Thật ra, tôi vẫn chưa chắc cuối cùng mình sẽ trở thành ai. Có những ngày tôi vẫn đổi ý, vẫn hoang mang, vẫn thấy người khác đi nhanh hơn và tự hỏi liệu mình có đang đi đúng hướng.

Nhưng tôi muốn nói với bạn một điều: chúng ta đã đi xa hơn bạn biết. Không phải mọi giấc mơ đều còn nguyên. Không phải mọi điều đã xảy ra đều giống kế hoạch. Nhưng một vài thứ bạn từng mong đã trở thành cuộc sống bình thường của tôi.

Nếu được gửi lại cho bạn một lời nhắn, tôi sẽ không bảo bạn chọn con đường đúng hơn. Tôi chỉ muốn bạn tiếp tục tò mò thêm một chút, bớt sợ việc chưa biết thêm một chút. Bởi có lẽ chính việc bạn chưa biết mình sẽ trở thành ai đã để lại đủ khoảng trống để tôi có thể trở thành nhiều hơn một điều.

Chúng ta đã đi xa hơn bạn biết.