Retrospective
Cách biến retrospective thành một vòng học có thể tái sử dụng: so expectation với reality, tìm gap, rút learning và chuyển learning thành behavior mới.
Retrospective không phải buổi kể lại project
Timeline recap giúp nhớ chuyện gì xảy ra, nhưng learning cần nhiều hơn chronology.
Mục tiêu là hiểu vì sao expectation và reality khác nhau.
Bắt đầu từ Expectation
Trước project, team đã tin điều gì về scope, timeline, user, dependency, effort hoặc risk?
Không ghi expectation thì rất khó biết mình đã học được gì.
Framework: Expectation → Reality → Gap → Learning → Next Behavior
Expectation — ban đầu chúng ta kỳ vọng điều gì?
Reality — thực tế điều gì đã xảy ra?
Gap — khoảng cách quan trọng nằm ở đâu?
Learning — nguyên tắc hoặc insight nào có thể tái sử dụng?
Next Behavior — lần tới chúng ta sẽ làm khác cụ thể thế nào?
Gap quan trọng hơn blame
Một gap có thể đến từ assumption sai, process thiếu, dependency ẩn hoặc decision chậm.
Mục tiêu không phải tìm người để trách, mà tìm system pattern.
Learning phải vượt khỏi câu “lần sau cẩn thận hơn”
Một learning tốt đủ cụ thể để áp dụng lại.
Ví dụ: “validation cần xảy ra trước khi visual production bắt đầu” mạnh hơn “cần communicate tốt hơn”.
Next Behavior biến learning thành operating change
Thêm checkpoint, đổi sequence, cập nhật template, thêm Definition of Done, thay cadence hoặc làm rõ decision rights.
Không chỉ học từ điều thất bại
Những gì hoạt động tốt cũng cần được capture.
Nếu không, team có thể vô tình bỏ một behavior tốt ở project sau.
Retrospective cần evidence
Dùng timeline, decision log, blocker history, metric, feedback và artifact để tránh retrospective dựa hoàn toàn vào memory.
Ứng dụng trên Forwork
Forwork có thể có Retrospective Block: Expectation, Reality, Gap, Root Cause, Learning, Keep, Change, Next Behavior, Owner, Related Evidence.
Learning sau đó có thể nối thành Tips, Project pattern hoặc process template.
Kết luận
Đừng hỏi chỉ: “Project này chúng ta học được gì?”
Hãy hỏi: “Learning này sẽ thay đổi behavior nào trong project tiếp theo?”
Expectation → Reality → Gap → Learning → Next Behavior.