Thói quen không phải sự thật

Một người đàn ông buộc phải đổi đường đi làm và bất ngờ khám phá một cây cầu, quán cà phê và công viên mà nhiều năm chưa từng biết tới. Thế giới không thay đổi; chỉ có lối đi quen thuộc của anh thay đổi.

Thói quen là món quà của bộ não vì giúp tiết kiệm năng lượng và biến việc lặp lại thành phản xạ. Nhưng cũng vì thế, não bộ dễ đánh đồng điều quen thuộc với điều đúng đắn.

Một ý tưởng được lặp lại đủ lâu sẽ có vẻ hiển nhiên; một quy trình dùng đủ nhiều sẽ thành “chuẩn”; một câu nói truyền qua nhiều thế hệ sẽ giống chân lý. Nhưng sự lặp lại chỉ chứng minh rằng một điều đã được lặp lại.

Có những cách làm từng giúp tổ chức phát triển nhưng về sau lại cản trở khả năng thích nghi. Chúng không nhất thiết sai; chỉ là hoàn cảnh đã thay đổi còn cách làm thì không.

Người đổi mới không xem thói quen là kẻ thù. Họ xem nó như tín hiệu để hỏi: điều này còn giải quyết đúng vấn đề hôm nay hay chỉ đang lặp lại câu trả lời của ngày hôm qua?

Điều khó không phải là học điều mới, mà là nhận ra điều cũ đã không còn phù hợp. Vì thói quen gắn với cảm giác an toàn, việc rời bỏ nó thường khiến con người do dự trước cơ hội thay đổi.

Hãy hỏi việc gì bạn vẫn làm mỗi ngày chỉ vì đã quen, nếu bắt đầu lại từ đầu bạn còn chọn cách đó hay không, và đâu là thói quen đang giúp phát triển hay đang giới hạn mình.

Điều được lặp lại nhiều nhất chưa chắc là điều đúng nhất. Thói quen giúp cuộc sống vận hành, nhưng chỉ sự quan sát mới giúp nó tiến bộ.

Chương tiếp theo sẽ phân tích cách cảm giác quen thuộc và an toàn có thể dần biến thành lực cản khiến cá nhân và tổ chức chống lại thay đổi.